علل دشمنی ملت ایران با آمریکا (2)
شاخص های سیاسی از دیدگاه امام خمینی(ره) (فصل اول-دشمن شناسی)

علل دشمنی ملت ایران با آمریکا (2)

اخلاق یعنی تقویت توحید
مقدمه‌ای برای فهم طرح تربیت توحیدی؛

اخلاق یعنی تقویت توحید

جریان‌شناسی مخالفت با علم کلام
گفت‌وگو با دکتر نوئی/۲؛

جریان‌شناسی مخالفت با علم کلام

اخلاق یعنی تقویت توحید
مقدمه‌ای برای فهم طرح تربیت توحیدی؛

اخلاق یعنی تقویت توحید

جریان‌شناسی مخالفت با علم کلام
گفت‌وگو با دکتر نوئی/۲؛

جریان‌شناسی مخالفت با علم کلام

کد خبر: ۷۱۹۴
تاریخ انتشار: ۱۹ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۶:۲۰
زندگینامه آیت الله سید روح الله خمینی (امام خمینی) - حکومت اسلامی در اندیشه امام خمینی (ره) - جمع بندی
امام خمینی

زندگینامه آیت الله سید روح الله خمینی (امام خمینی)

امام خمینی در روز بيستم جمادى الثانى 1320 هجرى قمرى مطابق با 30 شهريـور 1281 هجرى شمسى ( 24 سپتامپر 1902 ميلادى ) در شهرستان خميـن از توابع استان مركزى ايران در خانواده اى اهل علـم و هجرت و جهاد و در خـانـدانـى از سلاله زهـراى اطهر سلام الله عليها, روح الله المـوسـوى الخمينـى پـاى بـر خـاكدان طبيعت نهاد .

او وارث سجاياى آبا و اجدادى بـود كه نسل در نسل در كار هدايت مردم وكسب معارف الهى كـوشيـده انـد. پـدر بزرگـوار امام خمينـى مرحوم آيه الله سيد مصطفى مـوسـوى از معاصريـن مرحـوم آيه الله العظمـى ميرزاى شيـرازى (رض), پـس از آنكه ساليانـى چنـد در نجف اشـرف علـوم و معارف اسلامـى را فرا گرفته و به درجه اجتهاد نايل آمـده بـود به ايران بازگشت و در خميـن ملجإ مردم و هادى آنان در امـور دينـى بـود.

و در نهایت امام خمینی با همه فراز و فرودهایی که در زندگی داشت در آستـانه نيمه خـرداد سـال 1368 خـود را در آماده ملاقات عزيزى مى كرد كه تمام عمرش را براى جلب رضاى او صرف كرده بـود و قامتش جز در بـرابـر او , در مـقابل هيچ قدرتى خـم نشده , و چشـمانش جز براى او گريه نكرده بـود .

ساعت 20 / 22 بعداز ظهر روز شنبه سيزدهـم خـرداد ماه سـال 1368 لحظه وصال بـود . قــلبـى از كار ايستـاد كه ميليـونها قلــب را بـه نور خدا و معنـويت احـياء كرده بـود.

حکومت اسلامی در اندیشه امام خمینی (ره)

میان نظریه پردازان مسلمان به ویژه عالمان شیعی که در باب حکومت دیدگاه هایی را مطرح کرده اند، برجستگی اندیشه امام خمینی (ره) در این است که علاوه بر دیدگاه فقهی و کلامی، حکومت را در حوزه تفکر سیاسی اجتماعی مطرح کرد؛ ایشان با توجه به اندیشه ها و نظریه های گوناگون درباره حکومت و نظام های سیاسی شکل یافته، توانست حکومت اسلامی را به عنوان یک نظام سیاسی و اجتماعی تبیین نماید. امام (ره) در مبحث حکومت، محورهای زیر را مورد توجه قرار داد:

1. ضرورت و وجود اصل حکومت در جامعه

2. چگونگی تشکیل حکومت

3. شکل و نوع حکومت

با این مقدمه می توان به بررسی حکومت از دیدگاه امام خمینی (ره) به عنوان یکی از عناصر مهم و راهبردی اندیشه سیاسی ایشان پرداخت.

الف) ضرورت حکومت اسلامی

با بررسی و مداقه در آرا و افکار سیاسی حضرت امام خمینی (ره) یک اصل مسلم و ملموس و عنصری فوق العاده مهم جلب نظر می کند که بنیان تفکر و اساس اندیشه سیاسی ایشان را تشکیل می دهد. این اصل «ضرورت و امکان تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت امام زمان (عج)» است که به عنوان دکترین عملی و قابل تحقق، در سراسر دوران فعالیت و جنبش سیاسی ایشان مشهود بوده و آن را به طور جدی تعقیب می کردند.

امام با تکیه بر ادله و براهین محکم، تشکیل حکومت را یکی از ضروریات حتمی اسلام و اساس دین می دانند و منکر آن را انکار کننده جامعیت احکام و جاودانگی دین مبین اسلام می شمارند.

«احکام اسلام مربوط به زمان و مکانی نیست. تا ابد باقی و لازم الاجراست ... بنابراین، چون اجرای احکام پس از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و تا ابد ضرورت دارد، تشکیل حکومت و برقراری دستگاه اجرا و اداره ضرورت می یابد».[1]

ایشان در کتاب ارزشمند ولایت فقیه، از جنبه های مختلف، لزوم تشکیل حکومت را اثبات کرده و می فرماید: «طبق ضرورت عقل و ضرورت احکام اسلام و رویه رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و حضرت امیرالمونین (علیه السلام) و مفاد آیات و روایات، تشکیل حکومت لازم است».[2]

از جمله دلایلی که درباره لزوم تشکیل حکومت ارائه می دهند- صرف نظر از توضیحات مربوط ببه هر کدام می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. لزوم وجود موسسه های اجرایی و مجری در راس تشکیلات اجرایی و اداری و نظامات اجتماعی، به منظور اجرای احکام و قوانین.

2. سنت و رویه پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مبنی بر تشکیل حکومت و پراختن به اجرای قوانین و برقراری نظامات اسلام.

3. ضرورت استمرار اجرای احکام.

4. جلوگیری از هرج و مرج و فساد اجتماعی و عنان گسیختگی و انتظام بخشیدن به امور کشور.

5. رویه امیرالمونین مبنی بر تشکیل حکومت.

6. لزوم وحدت و حفظ نجات وطن اسلامی از تصرف و نفوذ استعمارگران.

7. لزوم پیروزی انقلاب اسلامی و مبارزه با حکومت های جائر و طاغوتی.

ایشان در کتاب ولایت فقیه پس از اقامه دلایل متعدد عقلی و نقلی درباره لزوم تشکیل حکومت، با طرح سوالی متذکر می شوند:

«از غيبت صغرا تا كنون كه بيش از هزار سال مى‏گذرد و ممكن است صد هزار سال ديگر بگذرد و مصلحت اقتضا نكند كه حضرت تشريف بياورد، در طول اين مدت مديد احكام اسلام بايد زمين بماند و اجرا نشود، و هر كه هر كارى خواست بكند؟ هرج و مرج است؟ قوانينى كه پيغمبر اسلام در راه بيان و تبليغ و نشر و اجراى آن 23 سال زحمت طاقت فرسا كشيد فقط براى مدت محدودى بود؟ آيا خدا اجراى احكامش را محدود كرد به دويست سال؟ و پس از غيبت صغرا اسلام ديگر همه چيزش را رها كرده است؟»[3]

به دنبال این سوال به نتیجه گیری می پردازد:

« اعتقاد به چنين مطالبى يا اظهار آنها بدتر از اعتقاد و اظهار منسوخ شدن اسلام است. هيچ كس نمى‏تواند بگويد ديگر لازم نيست از حدود و ثغور و تماميت ارضى وطن اسلامى دفاع كنيم؛ يا امروز ماليات و جزيه‏ و خراج و خمس و زكات‏ نبايد گرفته شود؛ قانون كيفرى اسلام و ديات و قصاص بايد تعطيل شود. هر كه اظهار كند كه تشكيل حكومت اسلامى ضرورت ندارد، منكر ضرورت اجراى احكام اسلام شده، و جامعيت احكام و جاودانگى دين مبين اسلام را انكار كرده است».[4]

درباره اهمیت حکومت، که در واقع ترسیم جایگاه حکومت در اسلام است، معتقدند: « حومت شعبه ای از ولایت مطلقه رسول الله صلی الله علیه و آله است. یکی از احکام اولیه اسلام است و مقدم بر تمام احکام فرعیه حتی نماز و روزه و حج است».[5]

امام خمینی (ره) علاوه بر تذکر وجوب عقلی تشکیل حکومت برای جلوگیری از فساد و هرج و مرج، وجوب شرعی آن را از طریق توجه به ماهیت دین اسلام پی گیری کرده اند. ایشان اثبات وجوب تشکیل حکومت را در سه مرحله تشریح می کنند:

در مرحله اول با نفی تفکر جدایی دین از سیاست، اسلام را دینی معرفی می کند که سیاست و عبادتش در هم تنیده است:

«دیانت اسلام یک دیانت عبادی تنها نیست ... و همین طور یک مذهب و دیانت سیاسی تنها نیست، عبادی است و سیاسی».[6] «دین اسلام یک دین سیاسی است که همه چیزش سیاست است حتی عبادتش».[7]

در مرحله دوم، ایشان به تصویر نهاد حکومت برای تحقق بخشیدن به اهداف و احکام سیاسی اسلام می پردازد.[8]

در نهایت در مرحله سوم، رهبر کبیر انقلاب با توجه به عدم جدایی دین از سیاست مخصوصا در اسلام و جایگاه نهاد حکومتی در میان قوانین اسلام و با استشهاد به حکومت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و حضرت علی (علیه السلام) و حتی خلفای دیگر، اعتقاد به ضرورت تشکیل حکومت را جزئی از ولایت و مقام خلافت و امامت را مجری احکام اسلامی می داند.[9]

ب) چگونگی تشکیل حکومت

درباره چگونگی و بیان ویژگی حکومت مورد نظر امام خمینی(ره) باید گف چنین حکومتی مبتنی بر اصول و ارزش های اسلام است؛ یعنی مشروعیت و قانونیت خود را از اسلام به دست می آورد. اساس ساختار چنین حکومتی و چارچوب قوانین آن بر مبنای اصول عالیه اسلام قرار دارد.

اما در بعد اجتماعی، این حکومت بر اراده و حمایت مردم استوار است و در خدمت آنان می باشد، نه حاکم و فرمانروا بر مردم، به گونه ای که شیوه حکومت های خودکامه است. اتکا بر مردم و آرای آنان، در نظر گرفتن حقوق ملت و تامین امنیت و آسایش عمومی، مساله ای است که حکومت اسلامی را از سایر حکومت ها متمایز می سازد. [10]

بنابراین منشا مشروعیت قدرت سیاسی در دیدگاه امام خمینی (ره) دو مبنا است: الف) مشروعیت الهی ب) مشروعیت مردمی.

ج) شکل حکومت

امام خمینی(ره) در میان انواع حکومت ها، شیوه «جمهوری» را برمی گزیند، زیرا در این نوع حکومت، هم مردم در تعیین زمام دار دخالت دارند و هم اینکه مدتزمامداری فرد، محدود است و از طریق آرای مردم در انتخابات عمومی صورت می گیرد. از این رو نه حالت سلطنتی موروثی دارد و نه تسلط و قدرت فردی خودکامه و استبدادی را می توان به کار گرفت.

«جمهوری یک مطلب صحیحی است برای اینکه هر مملکتی وقتی قرار دادند، خود این چهار سال، پنج سال، بعد از چهار سال و پنج سال باز ثانیا باید قرار بدهند. دیگر برای نسل های آتیه، ارثی نیست».[11]

اما برای مملکت اسلامی، این نوع جمهوری «اسلامی» است. پس از سقوط رژیم شاهنشاهی، فرمود که «به جمهوری اسلامی رای می دهم، نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم».[12] طبیعتا نوع جمهوری دموکراتیک یا جمهوری خلق را برای جامعه مسلمانان قابل قبول نمی دانند. «اما شکل حکومت ما جمهوری اسلامی است. جمهوری به معنای این که متکی بر آرای اکثریت است و اسلامی برای این که متکی به قانون اسلام است و دیگر حکومت ها این طور نیستند که تکیه بر قانون اسلامی داشته باشند».[13]

در سخن بالا امام خمینی (ره) همزمان به هر دو پایه مشروعیت نظام (اسلامیت و جمهوریت) اشاره نموده و تمایز آن را از حکومت های دیگر بیان داشته اند که تکیه بر قانون اسلام است.

جمع بندی

در مجموع، تشکیل حکومت اسلامی یکی از ابعاد مهم اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) است. حضرت امام، دین اسلام را دارای ماهیتی ظلم ستیز و برخوردار از ویژگی مبارزه می دانند و اهمیت و پویایی و استمرار آن را در تشکیل حکومت ذکر می کنند و این موضوع را با صراحت اعلام می دارند.

نظام جمهوری اسلامی که توسط امام خمینی (ره) ارائه شد، همه نهادهای مدنی نظام سیاسی را پذیرفته است، این نظام بر شاخص های عمده توسعه سیاسی استوار گشته است که مورد توافق صاحبان آرا و اندیشه و متفکران سیاسی-اجتماعی می باشد.

پی نوشت



[1] . امام خمینی، ولایت فقیه حکومت اسلامی ص 29

[2] . همان ص 51

[3] . همان ص 30

[4] .همان ص 31

[5] . صحیفه امام خمینی، ج20 ص 452

[6] . همان ج4 ص 447

[7] . همان ج10 ص 15

[8] . همان ج5 ص 389

[9] . محمد علی رستمیان، جنبه فقهی حکومت از منظر امام خمینی(ره) و دیگران، ص 339

[10] . سخنرانی 31/3/58

[11] . صحیفه امام ج9 ص 120

[12] . همان ج6 ص 348

[13] . همان ج5 ص 181

ارسال نظر
به روز شده در ۱۷:۳۲ :: چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۶