کد خبر: ۹۲۰۸
تاریخ انتشار: ۱۶ دی ۱۳۹۵ - ۱۷:۳۷
گفتگو با حجت الاسلام و المسلمین بهروزی لک
حجت الاسلام و المسلمین بهروزی لک با اشاره به تعریف جریان شناسی گفت: چالش‌های عملي، بحران‌هاي اجتماعي-اقتصادي-سياسي و بحران‌هاي فكري موجب پيدايش پاسخ‌هاي جديد باشد. پيگيري و پيدايش جريان‌ها متعاقب پيگيري و پیدایش چالش‌هاست.

چالش های فکری جریان ساز هستند

رسای اندیشه- لطفا قدری درباره خودتان بفرمایید.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم. من غلامرضا بهروزي لك هستم، در دي‌ماه 1347 در شهرستان اروميه متولد شدم. در خانواده‌ای که پدرم روحاني بود. سال پنجم ابتدايي بودم كه انقلاب شد. سال اول دبيرستان -1361- در 14 سالگی به جبهه رفتم. سال 63 وارد حوزه علميه تبريز شدم. سال 66 به حوزه علمیه قم آمدم و از آن سال تاکنون در حوزه علمیه قم مشغول به تحصيل بودم. سال‌های دهه 60 حضرت امام(ره) روي علوم انساني تأكيد داشتند. من يادم هست كه در سال‌هاي 65 و 66 (که ما سال 66 تازه وارد قم شده بودیم) مؤسسات و مراكزي پیدا شده بودند كه علوم انساني را دنبال مي‌كردند. يكي از آن مراکز و مؤسسات، دارالعلمِ مفيد در خیابان صفائیه بود. مؤسساتی هم بودند که دانش‌های سیاسی را دنبال می‌کردند.

رسای اندیشه- درالعلم متعلق به که بود؟

دارالعلمِ مرحوم آقای موسوی اردبیلی، كه بعدها توسعه پيدا كرد و دانشگاه مفيد شد. یادم هست در آن سال‌ها مهدي هاشمي و... يك كتاب‌خانه سياسي در خيابان صفاييه ایجاد كرده بودند و به تلقی و رويكرد خودشان آموزش‌ سياسي هم ارائه مي‌كردند. اين باعث شده بود كه دفتر تبليغات نسبت به اين موضوع حساس شود و آن دوره، یعنی سال65، يك كتاب‌خانه سياسي تأسيس كند و برای حوزه‌ها به آموزش‌‌ سياسي بپردازد. ما در سال 67 به دانش آموزش سياسي ورود پيدا كرديم. پنج‌شنبه و جمعه‌ جمع مي‌شديم، اساتيدي از قم و تهران مي‌آمدند و نكاتي مي‌گفتند. به‌تدريج این رفت به سمت گرایش دانش سياسي؛ يعني در عمل از همان كتاب‌خانه سياسيِ دفتر و مؤسسه آموزش عالي باقرالعلوم ‌علیه‌السلام شروع و بعدها هم به دانشگاه باقرالعلوم تبديل شد و اكنون ما عضو هيأت‌علمي آن هستيم. هم‌زمان با تحصيلات حوزوي، ليسانس و فوق‌ليسانس را در رشته علم سياست خواندیم.

كاريكه امام خميني(ره) انجام داد، با یک چالش شروع شد؛ چالشِ اسلام‌زدايي که در جامعه ايراني شكل مي‌گرفت
در نهایت در سال 1378 در مقطع دكتري در دانشگاه تربیت مدرس شروع به تحصيل كردم و سال 84 فارغ‌التحصيل شدم. آن سال‌ها تاكنون عضو هيأت علمي دانشگاه باقرالعلوم و مشغول به تدریس هستم. در حوزه نيز چند سال در درس خارج اساتیدی چون آيات مكارم، سبحاني و وحيد شرکت کردم. سطح چهار حوزه، تخصصي كلام را زير نظر حضرت آيت‌الله‌العظمي سبحاني دنبال كردم. در نخستين سال‌هاي آن دوره‌ (دوره سوم-گروه ج) در سال 1372 در مقطح سطح چهار حوزه تحصيل كردم و در سال 1376 تمام شد. این تحصیلات حوزوی من بود.

رسای اندیشه- چه تعریفی از جریان‌شناسی ارائه می‌دهید؟

افكار، محصول تلاش‌هاي ذهني عالمان است. هنگامی كه اين تلاش‌هاي ذهني حالت بين‌الأذهاني پيدا مي‌كند و افرادي پیدا می‌شوند که این را به صورت مشتركِ با یکدیگر دنبال می‌کنند، رایزنی و هم‌فكري مي‌كنند، این، زمینه جريان‌شدن را فراهم می‌کند. درواقع جريان در عرصه فكري از يك فضاي تعامليِ بين‌الأذهاني که توسط گروهي از افرادِ درگير در تأملات فكريِ در یک حوزه شكل مي‌گيرد. طبعا هر جرياني يك آغازگری و بنيان‌گذاري دارد که باعث می‌شود آن، پایه بشود. یا ممكن است چند نفر با مشورت هم، بنیان‌گذار جریانی بشوند و آن را بسازند. به هر حال براي يك جريان حتما بانياني وجود دارد كه مسيري را آغاز مي‌كنند و بعد نيرو و هم‌فكر جذب می‌کنند. ما این را تعبير مي‌كنيم به یک جريان فكري. البته در عرصه عملِ سياسي هم همين‌گونه است. جریانِ عمل‌گراي سياسي عبارت است از هم‌گرايي و هم‌فكري و همکاریِ عملیِ چند نفر كه قطعا يارگيري و جذب نيرو می‌شود و به یک جريان عملِ سياسي تبدیل می‌شوند. در عرصه فكري لازم است زمينه‌های تحول فكري و نوآوري‌هايي شكل بگيرد.

شناخت حوزه به شکل منظم و سامان‌یافته را می‌شود جریان‌شناسی حوزه نامید.
معمولا فرآيندهاي چالش‌برانگيز زمينه‌های توليد فكر جديد را فراهم مي‌كنند. حالا چالش‌ها ممكن است چالش‌هاي واقعه اجتماعي و عملیِ زندگی باشد، و ممکن است چالش‌هاي ذهنی و فكري باشد؛ یعنی واقعیت‌ها، چالش‌های عملي، بحران‌هاي اجتماعي-اقتصادي-سياسي و بحران‌هاي فكري موجب پيدايش پاسخ‌هاي جديد باشد. پيگيري و پيدايش جريان‌ها متعاقب پيگيري و پیدایش چالش‌هاست؛ حالا چالش‌های عملي يا نظري؛ به عنوان مثال وقتی مرحوم ملاصدرا (صدرالمتألهین) يك جريان فكري به نام حكمت متعاليه را تأسيس مي‌كند؛ در دوره‌ای که دوره تضارب و برخورد نگرش‌هاي نقلي و كلامي و فلسفي و عرفاني و شهودي بود. این در زمان خودش پرسش‌هايي ايجاد كرده بود كه شيوه و نوع پاسخ‌گويي مرحوم ملاصدرا، راه و رسم جديدي را درون تمدن دولت صفوي ايجاد كرد و بعدها، الان ما وارثش هستيم. كاري هم  امام خميني(ره) انجام داد، با یک چالش شروع شد؛ چالشِ اسلام‌زدايي که در جامعه ايراني شكل مي‌گرفت. غرب، سلطه و سيطره پيدا كرده بود و طبعا احياگران اسلامي هم‌چون امام(ره) دنبال راهكاري بودند. پيشنهاد امام یعنی بازگشت به اسلام اصيل، سرآغاز همين شكل‌گيري است. به هر حال استعمار، استكبار، غرب، سيطره و سلطه، چالش‌هاي فكري و عملي در انقلاب اسلامي بودند.

رسای اندیشه- مقصود شما از چالش‌های فکری و عملی چیست؟

چالش‌های فكري و عملی عبارت است از اين‌كه آيا اسلام پاسخ‌گوي نيازهاي دنياي جديد هست يا نیست. این سبب شد در کشور ما بعد از انقلاب اسلامی زمينه‌هاي پيدايش شكل بگيرد. شايد در آن فرآيند اصلي وقوع انقلاب اسلامي هنوز شاخ‌وبرگ‌هاي دانش‌هاي گسترده درحوزه‌هاي علمي شكوفا نشده بود. اما انقلاب وقتي پيروز شد و انقلاب فرهنگي در کشور بنیان‌گذاری شد، آرام‌آرام در حوزه‌ها هم باید تحولي صورت می‌گرفت. می‌بینیم که در سال‌های بین 57 و دهه 60، زمينه‌هاي تحول دانشي در حوزه‌هاي علميه در حال شكل‌گيري و شكوفاشدن است.

رسای اندیشه- به نظر شما جریان‌شناسی چه ضرورتی دارد که ما جریان‌ها را بشناسیم؟ برای شناختن این‌ها چه کار می‌توانیم بکنیم؟

اما ضرورت مطالعه جریان‌ها در حوزه؛ براي برنامه‌ريزي و رسيدن به اهدافي كه ما داريم لازمه‌ طبیعی اين است كه ما حوزه را بشناسيم. بنابراین شناخت حوزه به شکل منظم و سامان‌یافته را می‌شود جریان‌شناسی حوزه نامید. البته جريان‌شناسي حوزه مي‌تواند انواع و رويكردهاي مختلفي داشته باشد. گاه ما جريان عملي حوزه را می‌خواهیم؛ این‌كه چه نيروهايي درگير و تأثيرگذار هستند. گاهي ما جريان‌شناسی فكري و نظري انجام می‌دهیم؛ این‌که ببینیم چه افكاري در حوزه در حال شكل‌گيري است. طبیعی است که گاهي وقت‌ها انحرافاتي وجود دارد. ما شاهد پيدايش شبهات و به تبع آن جریان‌های منحرفی درحوزه هستيم. طبعا نهاد مديريت و نهادِ جهت‌دهنده لازم است تا اين‌ جریان‌ها را بشناسد. اما علاوه بر آن بر آحاد حوزویان هم هست که خوب بشناسند و چالش‌هاي فكري و عملي را مراقبت كنند؛ به ويژه محققان و علما. از علما به مرابطين ياد شده است. عالمان دینی که حوزه محل تجمع علما هست، مرابطان جهادگري هستند كه در سرحدات و مرزهاي اعتقادي حضور دارند و به دفع تهاجم و به دفاع از كيان جامعه مي‌پرازند. در نتیجة بر محققين و علما لازم است كه

مرحوم ملاصدرا (صدرالمتألهین) يك جريان فكري به نام حكمت متعاليه را تأسيس مي‌كند
جريان‌هاي حوزوي را خوب بشناسند تا اگر جایی، خللي شکل گرفت، آن را سد بكنند. علی‌ای‌حال این‌ها فواید شناخت جریان‌هاست. گاهي ممكن است کسی از سر علاقه و تفنن و ذوقي جریان‌ها را بشناسد، ولي این از منظر مديريت و هم از منظر علمي وظیفه عالمان است؛ و ما اخذ اللَّه علی‌ العلماء ان لا یقارّوا علی کظّة ظالم و سغب مظلوم لالقیت حبلها علی غاربها، حضرت می‌فرمایند اگر خدا از علما عهد و پيماني نگرفته بود... این نشان مي‌دهد خداوند از علما پیمان گرفته است. اين درباره اهميت جريان‌شناسي.

ادامه دارد ...


تهیه و تنظیم: سید عبدالمجید حسینی -حامد عبداللهی


چالش های فکری جریان ساز هستندچالش های فکری جریان ساز هستند
ارسال نظر
به روز شده در ۱۵:۳۷ :: يکشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۶