کد خبر: ۹۳۵۷
تاریخ انتشار: ۱۷ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۵:۳۷
حجت الاسلام والمسلمین دکتر مرتضوی با اشاره به جریانات فعال در مشهد گفت: در حوزه‌های فکری، جریان تأثیرگذار مهم، جریانی است که به آنها «مقدسین» گفته می‌شود. اصلاً حوزه را اینها اداره می‌کنند.
انحراف فکری مربوط به عقاید است



قسمت سوم از گفتگو با حجت الاسلام والمسلمین دکتر مرتضوی

اصلاً به طلبه‌ای که بخواهد در دانشگاه حتی در سطح دکتری درس بخواند، حوزه به این زودی‌ها نامه نمی‌دهد.

اینکه در تشکیلات خودتان می‌گویید فقط فقه و اصول، این نشان می‌دهد که اصلاً نمی‌فهمید دارید کجای دنیا زندگی می‌کنید. عقاید مربوط به شما نیست؟ این انحرافات فکری مربوط به عقاید است. شما اینجا احتیاج به تحقیق ندارید؟ نمی‌خواهید مشکلات و شبهاتشان را جواب بدهید. دنیا با ‌همه قدرت رسانه‌ای، علیه حوزه و مرجعیت و دین قیام کرده است، آن‌وقت شما دائم عقب‌نشینی می‌کنید؟

بعضی‌ زاهد هستند و بعضی‌ زهدفروشی می کنند

ببینید ما مشکلاتی داریم ولی بخشی به حوزه برمی‌گردد، اما طوری نشود که برخی از همراهی مأیوس شوند. برخی می‌گویند حکومت فقط موقع انتخابات با ما و حضورمان کار دارد. فرض کنید آقای روحانی یا فلان رئیس‌جمهور می‌رود قم دیدن مراجع؛ اما واقعاً در سفر قم چه تحولی رخ داد؟ مردم آنجا گیردارند. پشت پرده سیاسی‌ را این‌گونه تحلیل می‌کنند که درواقع دولت خواسته امتیازی به حوزه بدهد تا حوزه را در برابر انتقادهای گسترده‌ای که نسبت به ارشاد می‌شد ساکت کند.

چه جریان‌های فکری مؤثر حوزوی در مشهد وجود دارد؟

در حوزه‌های فکری، جریان تأثیرگذار مهم، جریانی است که به آنها «مقدسین» گفته می‌شود. اصلاً حوزه را اینها اداره می‌کنند؛ یعنی جریان «مقدسین» جریانی است در برابر جریان انقلابی است. الآن شخصیت‌های تأثیرگذار در حوزه را این طیف تشکیل می دهند.

مگر حوزه زیر نظر آقای واعظ طبسی نیست؟

ابداً. اینها کار مدیریتی می‌کنند. کار فکری حوزه دست دوستان آقای طبسی نیست. باید دید طلبه متأثر از کدام جریان فکری است. لباس روحانیت جاذبه دارد. این لباس برای زهدفروشی هم قابلیت دارد؛ بعضی‌ زاهد هستند و بعضی‌ زهدفروش. زهدفروشی هم جاذبه دارد. عرض کردم این مشکل تاریخی‌ است و بخشی‌اش برمی‌گردد به اینکه ما را به اقتصاد بدبین کردند؛ یعنی شخصیت یک عالم به این است که نخورد و نداشته باشد.

ازنظر فکری در مشهد دو سه جریان فعال بوده است یکی جریان ضد فلسفه است. این جریان هم اتفاقاً افتاده دست مقدسین مثل میرزا جواد آقای تهرانی. ایشان ازنظر قداست کسی است که همه او را می‌پرستند. من خودم هم به او ایمان دارم. آن‌وقت او کتاب ضد فلسفه نوشته و تأثیر خودش را گذاشته است. آقای مروارید شخصیت دوم این جریان است. او از مقدسین ریشه‌دار است. الآن لیدر این جریان آقای سیدان است. گرچه ایشان را به این معنا نمی‌توان در تقسیم‌بندی مقدسین آورد، ولی الآن مقدسین شخصیت محوری ندارند. یک روز هرچه مقدس بود موقع نماز در مسجد آقای مروارید جمع می‌شد. حالا دیگر نیستند. آقای مروارید نیست. تا پسرش «آقا مهدی» بخواهد به او تبدیل شود خیلی فاصله است.

منزل آقای سیدان رفتم خیلی ساده بود.

آقای سیدان جزو مقدسین نیست. از بیچارگی دور ایشان را گرفته‌اند. ایشان با توجه به موقعیتش (بعد از اوج گرفتن آیت‌الله سیستانی) یک‌مرتبه رشد کرد. آن دو سه محور هم از کار افتاد. عملاً طیف ولایی‌ها و مقدسین‌ دور او جمع شدند. گرچه خودش همچنین فکری ندارد. آنها از بیچارگی دور او جمع شدند. ارتباطش را با انقلابیون قطع نکرده است.

مقدسین به چه معنایی است؟

مقدسین یعنی همه علمای حوزه قبولشان دارند و مورد اعتماد همه جریان‌ها هستند. جریان ضد فلسفه مشهد از میرزا مهدی اصفهانی آب می‌خورد. شیخ علی نمازی یکی از شاگردان ایشان است که کتاب «تاریخ تصوف» را نوشت. میرزا جواد آقا و آقای مروارید هم جزء شاگردان میرزا مهدی است. شاگردان کوچکش آقای وحید و محمدرضا حکیمی است. میرزا دو تا شاگرد زبده علمی داشت: شیخ هاشم قزوینی و شیخ مجتبی. این دو در مشهد اسفار تدریس می‌کردند. بعد تحت تأثیر افکار میرزا مهدی اصفهانی به منتقد حکمت متعالیه تبدیل شدند.

جریان تأثیر گذار در مشهد مقدسین هستند

میرزا مهدی قبلاً نجف بود. فلسفه هم خوانده بود. آنچه از آثارش برمی‌آید و دیگران هم می‌گویند این است که در یک تحول فکری به این سمت برمی‌گردد و مدعی می‌شود در مقام مکاشفه یا بیداری، در سفر مکه به‌صورت یک لوح سبزی جلویش ظاهر می‌شود که: «من ترک غیر طریقنا اهل‌البیت هلک». همین منشأ تحول فکری‌اش می‌شود و برمی‌گردد. به سمت نقد تفکر فلسفی می‌رود که بعداً به مکتب تفکیک معروف می‌شود که نزدیک به اخباری گری است. به این معنا که کاستی‌های اخباری‌ ها را برداشته و جلوی افراط عقل را هم گرفته است؛ لذا حکیمی در الحیاتش اصرار دارد که ما عقل را به جهد می‌گیریم ولی عقلی که در دامن شریعت تربیت شده است نه عقل‌گرایی مطلقی که مثلاً فلاسفه معتقدند. اصطلاح مکتب تفکیک را هم ایشان جعل کرده است.

این جریان در بدنه روحانیت خراسان قدرت و نفوذ بالایی دارد. پسرم سال پنجم طلبگی‌ است. تا پارسال قم بود امسال آمده مشهد. به من می‌گوید دیگر بدم می‌آید، می‌خواهم چنین و چنان کنم. می‌گویم چرا؟ می‌گوید علناً ملاصدرا را تکفیر می‌کنند. طلبه سال دوم که بای بسم‌الله را نمی‌فهمد، الفبای فلسفه را نمی‌فهمد، اصلاً فلسفه نخوانده است ملاصدرا را تکفیر می‌کند. علتش تأثیرپذیری از جریان فکری مقدسین است.

البته آقای سیدان ملاصدرا را لعن نمی‌کند.

حرفشان این است که عقل کارایی لازم را ندارد. این حرف هم خلاف واقع نیست، منتها بحث سر این است که کارکرد عقل چیست؟ مبحث پیچیده‌ای است یعنی ولو اینکه شیعه این را به‌عنوان یک منبع به‌کاربرده است ولی در فقه هیچ جا به عقل استدلال نکرده است


ادامه دارد...


تهیه و تنظیم: مصطفی منفرد - محمدرضا خادم


دنیا با ‌همه قدرت رسانه‌ای، علیه حوزه و مرجعیت و دین قیام کردهدنیا با ‌همه قدرت رسانه‌ای، علیه حوزه و مرجعیت و دین قیام کرده
ارسال نظر
به روز شده در ۲۱:۱۴ :: چهارشنبه ۱۵ شهريور ۱۳۹۶